'Boom Van Nijpels' was bijzonder

HSB GILDEBEWONERS HOUTEN

Waarom zijn 'Herdenkingsbomen' in Houten geen beschermde bomen of zijn deze er wel?

In veel gemeenten in Nederland, zo blijkt uit een inventarisatie, worden herdenkingsbomen standaard als beschermde bomen behandelt. In Utrecht zijn 'alle' bomen bijzonder.

Waarom geldt deze standaard niet in Houten? Of is onze 'Boom Van Nijpels' minder belangrijk dan een 'boom' voor een lerares?

 

Waarom is onze 'Boom Van Nijpels' geen beschermde boom? Een boom die door een Minister en Burgemeester als aandenken van een bijzondere gebeurtenis wordt geplant dient respectvol behandeld te worden. Bewoners van de HSB Gildewijk hebben altijd gemeend dat de gemeente Houten hun ‘herdenkingsboom’ de rode pavia (Aesculus pavia) gelijk aan alle bijzondere bomen in Houten (zie hierna) zouden beschermen.

 

Wanneer in Houten herdenkingsbomen niet automatisch beschermd worden moet op grond van het door de raad vastgestelde bomenbeleid en de daarin opgenomen definitie 'wat een bijzondere boom is' onze 'Boom Van Nijpels', omdat deze aan twee van de in artikel 4 genoemde criteria voldeed, gewoon op de lijst “Bomen met bijzondere waarde” staan. Hierdoor zou onze herdenkingsboom extra tegen ongewenst kappen beschermd zijn.

Waarom onze 'Boom Van Nijpels' niet mocht rekenen op extra bescherming doet vermoeden dat hier sprake is willekeur van onze Bomenbeheerders. Na het in het AD verschenen artikel van 6 juli 2016 “Boom Van Nijples was niet ziek’ heb ik aan de heer Cerco Wicherson (Bomenbeheer) om opheldering gevraagd.

 

Echter tot op heden weigert hij mijn vragen te antwoorden, hoewel de gemeentelijk voorlichter Jeroen Pater in de krant laten weten ”Het is grote onzin te suggereren dat de boom gerooid is, op last van wethouder Van Liere“.

 

Wethouder Van Liere (milieu) wist dat de rode pavia voor zijn huis een herdenkingsboom was. Van Liere woont al sinds 1988 op de Tingietersgilde 21.

Als wethouder van milieu heeft hij ook te maken met het bomenbeleid in Houten. De lijst “Bomen met bijzondere waarde” moet hem bekend zijn. Van Liere behoorde daarom te weten dat onze ‘Boom Van Nijpels’ volgens de in artikel 4 genoemde criteria extra beschermt was. Waarschijnlijk was de heer Liere zelfs bij de feestelijke gebeurtenis op 16 mei 1988 aanwezig.

Dat onze herdenkingsboom niet op de lijst “Bomen met bijzondere waarde” stond laat onverlet dat de extra bescherming wel van toepassing was. Wanneer onze rode pavia zou zijn aangetast had deze niet zomaar (stiekem) gekapt mogen worden een tweede mening bij ziekte of gevaar, zoals de Bomenstichting betoogd, diende toegepast te worden.

 

  • Wat betekenen beleidsplannen voor de gemeente Houten?
  • Mogen burgers erop vertrouwen dat de gemeente (lees: ambtenaren) zich ook aan haar eigen beleidsplannen houdt?
  • Gelden er voor wethouders uitzonderingen?

Waarom wordt een herdenkingsboom voor een docente(?) wel extra beschermt door de gemeente? Zie onderstaand bericht in her Groentje van 20 september 2016.

 

Criteria bomen met bijzondere waarde in Houten

Voor het opstellen van de criteria zijn diverse informatiebronnen geraadpleegd. Criteria zoals in gebruik bij de Nederlandse Bomenstichting en vele gemeentes, waaronder Amsterdam en Utrecht, zijn uitgezet tegen de achtergrond van de gemeente Houten. Hieruit zijn criteria opgesteld die goed aansluiten op de doelstelling van de lijst en het bomenbestand. Zodoende wordt er op een uniforme manier geïnventariseerd welke houtopstanden een bijzondere waarde vertegenwoordigen. De gemeente Houten heeft bijzondere bomen op haar grondgebied en is daar trots op?

 

Beschermwaardige houtopstanden Amsterdam

Amsterdam plant al meer dan 400 jaar bomen. Storm, boomziekten en de dynamiek van de stad maakt echter dat de oudste bomen in deze stad 'slechts' zo'n 250 jaar oud zijn. Het grachtenpatroon met bomenrijen is uniek in de wereld.

De beschermde status houdt in dat een boom in principe niet wordt gekapt. Ook wordt er extra aandacht aan het beheer en aan het onderhoud besteed. De diverse lijsten zijn samengebracht op deze kaart. Het is een kaart in ontwikkeling die wordt aangevuld zodra nieuwe beschermwaardige houtopstanden zijn benoemd of bestaande lijsten zijn geactualiseerd.

 

Een beschermwaardige houtopstand is een monumentale boom of een andere houtopstand, zoals houtachtige klimplanten, herdenkingsbomen, klim- en klauterbomen en bijzondere heesters. Een monumentale boom is minimaal 50 jaar oud en heeft minstens één van de volgende kenmerken: beeldbepalende waarde, cultuurhistorische waarde, natuurwaarde en zeldzaamheidswaarde. De minimale stamomtrek is 31 cm. Overige beschermwaardige houtopstanden kunnen ook jonger zijn, zoals bijvoorbeeld herdenkingsbomen. Denk bijvoorbeeld aan de 'boom die alles zag' in de Bijlmer.

 

  • Door te kiezen voor het begrip ‘houtopstand' wordt het mogelijk om niet alleen monumentale bomen maar ook andere houtopstanden op een lijst te plaatsen.
  • Eerste lid onder c: cultuurhistorische waarde
  • Hiervan is sprake als een houtopstand is verweven met de geschiedenis van de omgeving of is geplant naar aanleiding van een gedenkwaardige gebeurtenis zoals de geboorte of het huwelijk van een prins of prinses. Van cultuurhistorische waarde is in ieder geval ook sprake als een boom of houtopstand is aangewezen als onderdeel van een gemeentelijk- of rijksmonument.

 

 

De gemeente Bladel beschermt blijvend herdenkingsbomen.

Extra aandacht

Veel bomen op de lijst staan er al sinds mensenheugenis en maken daarom deel uit van de geschiedenis en het karakter van onze gemeente.

Dit monumentale groen draagt bij aan de identiteit van de gemeente en verdient daarom ook extra aandacht.

Er is een complete lijst (Pdf) met foto's en beschrijvingen onder aan de pagina te downloaden.

 

 

Houten Speciale boom ter nagedachtenis docente Regenboog bewaard

20-09-2016, 11:55 | Van de redactie Groentje

HOUTEN Een speciale boom die enkele jaren geleden ter herinnering aan een overleden docente is geplant op het plein van basisschool De Regenboog is netjes bewaard en op een nieuwe toepasselijke locatie herplant. De boom staat nu op begraafplaats Oud Wulven waar de docente waar de boom destijds voor werd geplant begraven ligt. Bij de boom staat de plaquette die er ook op het schoolplein bij stond.

 

 

 

 

Beleidsplan “Bomen met bijzondere waarde” Gemeente Houten

 

Samenvatting: Aanleiding en doel

 

Bomen zijn van levensbelang in een stedelijke omgeving. Niet voor niets worden bomen ook wel de longen van de stad genoemd. Ze zijn van belang voor de zuurstofproductie op aarde en dragen bij aan de afbraak van CO2 uit de lucht. Maar een boom heeft meer functies. Het zorgt ook voor een rustgevende sfeer. Deze rustgevende sfeer heeft op haar beurt weer een positief effect op de gemoedstoestand van de mens.

 

Bomen doen er vele mensengeneraties over voordat ze volgroeid zijn en enorme afmetingen hebben bereikt. Alleen door goede, duurzame bescherming kunnen bomen oud worden en ons met hun verschijning verbazen. Volgroeide, oude bomen zijn daarmee een kostbaar bezit in ons land.

 

De gemeente Houten heeft bijzondere bomen op haar grondgebied en is daar trots op. Zowel in de openbare ruimte als op particulier terrein zijn bomen te vinden die zeldzaam, karakteristiek voor hun omgeving of door hun vorm, dikte of leeftijd bijzonder zijn. Daarnaast zijn er ook bomen die om andere redenen een bijzondere waarde hebben, zoals de historische binding met de standplaats of een nestelgelegenheid voor bepaalde diersoorten. Onder andere deze aspecten kunnen er toe leiden dat een boom, boomstructuur of houtopstand een dusdanige waarde vertegenwoordigt dat de gemeente Houten het behoud hiervan veilig wil stellen.

 

'De definitie van een boom met bijzondere waarde is: een boom, boomstructuur of houtopstand die aan minimaal twee van de door de gemeente Houten gestelde criteria voldoet en hierdoor een maatschappelijk belang vertegenwoordigt, waardoor de gemeente Houten het behoud hiervan veilig wil stellen.'

 

Sinds 1960 heeft de gemeente Houten een lijst “Bomen met bijzondere waarde”. Deze lijst, waarin zowel de gemeentelijke als particuliere bomen zijn opgenomen, heeft tot doel het beschermen van bomen met bijzondere waarde. Anno 2011 zijn er in de gemeente Houten 712 gemeentelijke en 1529 particuliere bomen met een bijzondere waarde, verdeeld over ongeveer 190 adressen.

 

Het doel van dit beleidsplan is om de geactualiseerde lijst “Bomen met bijzondere waarde” bestuurlijk vast te stellen, de bescherming van deze bomen beleidsmatig vast te leggen en te voorzien van gedegen regelgeving. Verder geeft het de achtergronden van de lijst weer, beschrijft het de bescherming en juridische afdichting en geeft het een overzicht van de beheermaatregelen en kosten. Vanwege het maatschappelijk belang en de waarde die de gemeente Houten hecht aan bomen met bijzondere waarde, komt zij particuliere eigenaren van bomen met een bijzondere waarde tegemoet in de onderhoudskosten van deze bomen.

 

Criteria ‘Bomen met bijzondere waarde”

 

Om objectief vast te kunnen stellen of een boom een bijzondere waarde vertegenwoordigt, is het opstellen van beoordelingscriteria van groot belang. Een boom, boomstructuur of houtopstand komt binnen de gemeente in aanmerking voor opname in de lijst “Bomen met bijzondere waarde” als deze voldoet aan minstens twee van de onderstaande criteria:

 

  • de natuurwaarde van de houtopstand;
  • de landschappelijke waarde van de houtopstand;
  • de waarde van de houtopstand voor stads- en dorpsschoon;
  • de beeldbepalende waarde van de houtopstand;
  • de cultuurhistorische waarde van de houtopstand;
  • de waarde voor de leefbaarheid van de houtopstand.

 

Naast deze criteria dient de boom, bij opname, ook te voldoen aan de voorwaarde dat volledig verval van de boom niet binnen vijf jaar te verwachten is.

 

Artikel 4 “Bomen met bijzondere waarde”

 

Diverse gemeenten werken met een monumentale bomenlijst of een lijst “Bomen met bijzondere waarde”. De inhoud van een dergelijke lijst kan van gemeente tot gemeente verschillen. Een boom, bijzonder in de ene gemeente, kan in een andere gemeente als algemeen beschouwd worden. In dit hoofdstuk worden de criteria beschreven waarmee beoordeeld wordt of een boom in de gemeente Houten als bijzonder ervaren wordt. Zowel gemeentelijke als private bomen komen hiervoor in aanmerking.

 

4.1 Criteria

 

Om de lijst te actualiseren is het opstellen van een objectieve beoordelingwijze van groot belang. De hieronder beschreven criteria geven hier praktische invulling aan.

 

Voor het opstellen van de criteria zijn diverse informatiebronnen geraadpleegd. Criteria zoals in gebruik bij de Nederlandse Bomenstichting en vele gemeentes, waaronder Amsterdam en Utrecht, zijn uitgezet tegen de achtergrond van de gemeente Houten. Hieruit zijn criteria opgesteld die goed aansluiten op de doelstelling van de lijst en het bomenbestand. Zodoende wordt er op een uniforme manier geïnventariseerd welke houtopstanden een bijzondere waarde vertegenwoordigen.

 

Een boom, boomstructuur of houtopstand komt binnen de gemeente in aanmerking voor opname in de lijst “Bomen met bijzondere waarde” als deze voldoet aan tenminste twee van de onderstaande criteria en tevens voldoet aan de gestelde voorwaarde uit paragraaf 4.2.

 

 

1. de natuurwaarde van de houtopstand (fig. 3.1);

• Zeldzame planten of dieren zijn direct afhankelijk van de houtopstand;

• Permanente nestel- of schuilgelegenheid;

• De houtopstand maakt deel uit van een ecologische verbinding.

2. de landschappelijke waarde van de houtopstand; (fig. 3.5)

De houtopstand accentueert een karakteristiek landschappelijk element of structuur of vormt een herkenningspunt in het landschap;

3. de waarde van de houtopstand voor stads- en dorpsschoon (fig. 3.2);

•De houtopstand vormt een onderdeel van een boomgroep of uniforme laan- of wegbeplanting die een karakteristieke structuur in het dorp of de stad zichtbaar maakt;

•De houtopstand draagt bij aan de stedenbouwkundige indeling en structuur;

•De houtopstand vormt een geheel met (het) omringende gebouw (bijv. een woning) of gebouwen.

 

4. de beeldbepalende waarde van de houtopstand (fig. 3.3);

De houtopstand moet zichtbaar zijn vanaf de openbare weg en moet bepalend zijn voor de sfeer en het karakter van de plek. Het zou als een gemis worden ervaren als de houtopstand zou verdwijnen. Bepalend hiervoor is of de houtopstand:

-bijzonder;

-zeldzaam (fig. 3.4);

-karakteristiek is (hoogte, dikte, vorm, leeftijd, soort) (fig. 3.5);

-of een bijzonder standplaats heeft

5. de cultuurhistorische waarde van de houtopstand (fig. 3.6);

Een boom met cultuurhistorische waarde:

-heeft een historische verbinding met de standplaats of verwijst naar een historische functie (bijvoorbeeld karakteristieke beplanting langs oude doorgaande wegen, beplantingen op pleinen en bijvoorbeeld oude leilindes bij historische boerderijen);

-is aangeplant als herdenkings-, baken- of markeringsboom;

-is ouder dan 50 jaar. Bij deze leeftijdsgrens wordt uitgegaan van het kiemjaar en niet het in DG-dialog opgenomen aanlegjaar.

6.de waarde voor de leefbaarheid van de houtopstand;

De houtopstand vormt een eenheid met de omringende bomen.

De resterende houtopstand zal schade ondervinden bij verwijdering van de houtopstand.

Er wordt in ieder geval gekeken naar:

-de conditie en levensverwachting van de houtopstand;

-de stabiliteit/ breukvastheid (wortelstelsel/stam/kroon) van de houtopstand;

-de houtopstand een onlosmakelijk onderdeel van het geheel vormt (stabiliteit).

Aandachtspunt

Veel bomen maken onderdeel uit van een laan- of wegbeplanting; dragen op een andere wijze bij aan een bepaalde structuur; zijn om een andere reden van waarde voor stads- en dorpsschoon of hebben een landschappelijke waarde. De kap van één of meerdere bomen betekent niet automatisch dat afbreuk wordt gedaan aan deze waarden. Bij bijvoorbeeld dunning van wegbeplanting blijft in veel gevallen de structuur van de beplanting wel intact. Er is in die gevallen geen reden om de vergunning te weigeren op basis van de waarde van de houtopstand voor dorpsschoon of de landschappelijke waarde van de houtopstand.

 

4.2 Voorwaarde opname lijst

 

In het geval van de situatie dat de gemeente bepaalt dat een boom opgenomen moet worden aan de lijst “Bomen met bijzondere waarde” of een particulier doet hiervoor een aanvraag, dient de conditie van de boom eerst gecontroleerd te worden door een onafhankelijke deskundige middels een Visual Tree Assessment (VTA) controle. Een VTA-controle houdt in dat een boom rondom en van stamvoet tot kroon visueel wordt beoordeeld op specifieke kenmerken, schadebeelden en/of aantastingen. (zie ook begrippenlijst). Indien een slechte conditie of levensverwachting zichtbaar en onherstelbaar is, is het niet wenselijk om deze boom. De waarde van het behouden van een dergelijke boom weegt dan niet op tegen de beheerkosten hiervan. Als stelregel hiervoor geldt: “Volledig verval van de boom mag niet binnen 5 jaar verwacht worden”.

 

 

Beleidsplan “Bomen met bijzondere waarde” Gemeente Houten

..